Archivo de la categoría: Artigos

DE LA ROCA AL METAL

Un proxecto autoxestionado e participativo de recuperación de memoria e dos espazos vencellados a esta.

Autor: Andrés Rodríguez Sobrino


“De la roca al metal” é un colectivo de investigación e didáctica da arqueoloxía. Aínda que afincado no Pirineo aragonés, a nosa familia traballa e colabora en diferentes procesos de recuperación de memoria  en  toda a Península Ibérica, colaborando de redes de apoio como Arqueología a Contracorriente e levando a cabo actividades didácticas en colexios e prazas de Galiza, Aragón, Andalucía, Nafarroa…

Escavacións no Pirineo aragonés

Dende o principio enfrontamos a investigación científica dun xeito directo e autónomo, asumindo a arqueoloxía como unha tarefa de recuperación da memoria a traveso da súa materialidade. Como base a esta percepción  asumindo que  arqueoloxía como unha ciencia e unha ciencia vinculada á materialidade do pasado, materialidade que debe ser socializada e xestionada polas súas herdeiras. Entre os numerosos  proxectos que levamos a cabo (delarocaalmetal.com) hoxe queremos falar do “Proxecto de arqueoloxía para un val do Pirineo, La Guarguera Huesca”, un proxecto autoxestionado e participativo de recuperación de memoria e dos espazos vencellados a esta.

DRM6
Traballos no Abrigo del Pascualín

La Guarguera é un val olvidado e despoboado do Pirineo aragonés, un espazo que durante a ditadura franquista sufriu un tremendísimo proceso de despoboación, decenas de pobos foron comprados (non sen presión)  polo aparato franquista coa finalidade de convertir este espazo de vida nun monocultivo de piñeiros. Poucas familias das antigas quedaron no val, e cando non vivimos nos lugares, estes perden a súa memoria.

Foi a partires da década dos 80 cando diferentes colectivos comenzan a reocupar os despoboados desde diferentes posturas e formas xurídicas (dende a okupación ata a configuración de asociacións para a proteccion dos espazos), pero cunha postura común: recuperar e liberar aqueles espazos e redes que a ditadura e o capital racharon durante o século pasado. Froito desta vontade, deuse un proceso de colaboración entre @s antig@s habitantes e @s neorrurais.

É neste espazo de horizontalidade, de rememoria e de apoio mutuo onde se densenrola a nosa investigación. Son as habitantes do val as que contribúen e posibilitan este proxecto dun xeito directo (o pobo de Solanilla cede unha casa ó colectivo, os pobos de Aineto e Molino Villobas aportan material e espazos durante as campañas de escavación…). Nestes momentos, tras anos de excavación e recopilación de información o proxecto adentrase na fase de análise de laboratorio. Ata o de agora rastrexamos os distintos lugares que poideron ser utilizados pol@s  primeir@s pastor@s, así coma os lugares nos que se mantiveron restos de pólenes que nos permitan reconstruir a paisaxe destes momentos. O seguinte paso é realizar unha minuciosa análise destes restos ca fin de extraer a máxima información posible.

Alén de colaboracións puntuais con outras institucións, coma a Universidade de Zaragoza, este proxecto esta financiado grazas ó apoio de centros sociais, colectivos e persoas afíns así coma polo programa de Talleres Didácticos que levamos a cabo en toda a Península. Ca fin de abir aínda máis este proceso de “reapropiación dos lugares de memoria” lazamos unha campaña de micromecenazgo coa plataforma goteo.org. Na nosa páxina web e no enlace ó microcenazgo tedes toda a información sobre as nosas actividades. Estamos construíndo un espazo de emancipación e loita polo común no que podedes participar de diferente xeito, animádevos a participar.

Captura logo
Mostra de Arqueoloxía Experimental de DLRM no Carballiño (2017)

Taller de Escritura: A Xentrificación Turística

Autor: Pablo Gómez Portas


Antoine é un adolescente duns dezaseis anos que se atopa aburrido durante os meses de verán, mesmo cando debe asistir ás clases de escritura de Olivia; unha escritora de prestixio que está a levar a cabo o taller de verán na vila de La Ciotat; vila situada no sur de Francia, portuaria na súa historia recente onde os asteleiros facían gala de enormes buques mercantes, guindastres e barcos pesqueiros nos que o son das gaivotas, a grande masa de traballadores e os fumes provintes das enormes montaxes no seu porto industrial alardeaban de riqueza, traballo,  pulso e dinamicidade . Na Ciotat , tamén se produce a gran reconversión naval e industrial dos anos oitenta e noventa e os grandes pesqueiros e a construción de buques mercantes perde certa importancia en troques do porto deportivo, onde os iates de grandes xeques e empresarios occidentais decoran o seu paseo marítimo. Nese contexto e nunha grave crise de valores e auxe da extrema dereita de Le-Pen en Francia, atópase Antoine, protagonista deste filme o cal  non atopa o rumbo da sua vida, como acontece con moitos adolescentes, os cales decidiron non continuar cos seus estudos, os cales caen como un grande peso indolente no aburrimento e sen saber que facer e os cales e as cales non atopan dinamismo e acción en vidas que transcorren cunha tranquilidade demoledoramente pacífica no estilo e rumbo de vida para un rapaz con inquedanzas pero sen o contido necesario para recoñecerse no mundo actual e participar así na sociedade actual coa reflexión e análise necesarias para unha persoa da sua idade. Antoine consume audiovisual bélico tanto en cinema como en videoxogos, na nosa xeración de audiovisual en activo , nese estado mental de experimentación virtual bélica recoñece as súas ambicións. Quere participar no exército francés e defender a nación que, para el,  está a ser atacada sistematicamente. Iso parécelle divertido, alonxao da sua rutina cotidiana. No taller de literatura, Olivia, móstrase preocupada polo seu fervente racismo e pola súa participación na recreación  narrativa en dito taller; alardeando de armas de gran calibre, asasinatos en iates en medio de luxo e confort, propostas literarias que manteñen a tensión entre os participantes, tamén adolescentes, máis abraiados e feridos polas impertinencias de Antoine que non respeta as ideas dos seus compañeiros que polas temáticas que pretende plasmar na novela en común que están a realizar os xóvenes estudantes do obradoiro. Neste clímax belicoso e no aburrimento dun verán tranquilo na  cidade portuaria francesa de La Ciotat;  Lauren Cantent, o director francés abre un total de tres temáticas troncais como son a xentrificación e o mudar do decoro das paisaxes en cidades masificadas polo turismo , o auxe da extrema dereita no caso francés e o asamblearísmo xuvenil, dunha maneira moi próxima a un dos seus filmes irmáns en canto a temática e movemento cinematográfico do cine francés na actualidade, ás  “120 pulsacines por minuto” de Robin Campillo, filme de temática fondamente realista e onde un grupo de xóvenes activistas e enfermos de sida reúnese en asembleas en protesta pola mala xestión do goberno francés en canto a facilitación do tratamento necesario.

taller_escrit_frontal_ok

Máis ímonos a centrar na turistificación , xa que é o tema de fondo do filme e ademáis actúa como axente de socialización, tamén na xentrificación turística que non so é un fenómeno de concentración e contradición turística o redor dos lugares máis emblemáticos dunha cidade, a xentrificación é un comportamento onde a única fin e a acumulación de experiencias lúdicas neses lugares o que comporta que a finalidade do turista choque frontalmente coa finalidade da vida cotiá dos residentes, e polo tanto  prodúcese a invasión da intimidade no seu territorio, de aí que en “ El mapa y el territorio” de Michael Houllebeq transmítase a mensaxe de esa perda de sentido lírico tanto a nivel patrimonial como gastronómico. Moitas das residencias habituais do casco histórico dunha cidade pasan de ser lugares de residencia a lugares de hospedaxe, as grandes compañías de aviación elixen cales son os destinos para que o número de clientes  medre en troques de que o prezo dos voos baixe, todo está reglado para que o mundo esté conectado en gran parte con fins turísticos. En “La prespectiva antropológica del turismo”  Douglas e Isherwood establecen exemplos a partir do viño e onde esta bebida de sustancia fondamente cultural aparece tamén coma outro gran exemplo en canto as visión diferenciadoras entre Brillat-Savarin, coñecido xurista francés dos tempos da revolución francesa e autor da “Filosofía del gusto” e o seu poeta coetaneo Charles Baudelaire, os cales diferenciaban o viño en dúas versións do mesmo. Así como Savarin consideraba o viño como “elemento nutricional” , Bauleraire pola sua banda afirmaba que era máis ben un xugo da “Memoria, esquezo, felicidade e da melancolía”, polo tanto diferenciamos o turista que valora o viño polo seu valor nutricional, diferenciando aromas e saboreandoo con certo regusto intranscendete e sustancialmente superficial, e por outra banda atopamos o poeta que é metáfora do residente o cal aporta a cuestión líquida pereiriana da vide coma na frase dun coñecido poeta que afirmaba aquilo de que “ as rúas do casco antigo son as viñas dos poetas”, en referencia a actividade da rutina dunha vila que se pode observar o fondo dun val, por exemplo,  e onde un tren ábrese paso entre os edificios que decoran a paisaxe , a fábrica bota fume e un señor rega as prantas da sua casa mentres de fondo escoitamos o barullo da praza de abastos. Este exemplo  explica o sentindo de pertenza a unha comunidade e que é deconstruido polo turista que se cadra queda engaiolado pola diferenciación de contexto no que vive máis debería tamén ser educado tanto nas costumes como no progreso dunha vila.

b41b201391dd94fd19594c183940eb1955dc1d67

Slavoj Žižek afirma que “ A fantasía deforma a mirada do turista, o cal, ademais non está preparado para ler os signos que contén o espazo que recorre e que foron construídos consensual ou antagónicamente polos residentes” polo tanto cabe afirmar que a xentrificación fai que en moitas ocasións as vilas perdan o seu valor histórico e dinámico e que moitas persoas residentes como Antoine, non se recoñezan nese mundo. Ademais o bombardeo sistemático nunha mente adolescente e sen táboas en canto as consideracións da civilización atopan o inimigo no inmigrante no lugar de reflexionar sobre o mudar dos tempos en favor do poder das multinacionais que repercuten na vida diaria das persoas en vilas masificadas. Olivia convida a o avó de Malika, de orixe arxelino o taller, a novela vai collendo forma o redor dun asasinato no porto deportivo e onde o avó da rapaza explícalle os asistentes o taller como tivo que emigrar do seu pais e como eran naqueles tempos os traballos nos asteleiros, as loitas obreiras e a vida que transcorría moitas veces moi lonxe da terra nas coñecidas travesías dos buques pesqueiros pola costa do sol e polo mediterráneo, Antoine mostra interese máis necesita participar, non so escoitar a historia do lugar no que reside, aquí Olivia mantén esa necesidade imperiosa de que os seus alumnos falen das súas experiencias, do que senten para así seguir compoñendo os escenarios da novela, a asemblea e os seus obxectivos estanse a consolidar, esta forma de relacionar os xoves debería ser ata terapéutica nas aulas do século XXI, os xoves deben participar na ordenación territorial das cidades para completar así o seu interese e pertenza a cidade que habitan , Olivia é a mestra que foi quen de darlle a voz suficiente os seus alumnos para que chegaran por eles mesmos a conclusión de que a cidade non ten outro centro maior que eles mesmos. Antoine vai a pasar a acción máis para saber o que vai a suceder neste contexto de numerosas inxerencias non vos vai a quedar máis remedio que ver vos mesmos este filme que se representa en absoluta actualidade.