Archivo de la categoría: Literatura

Taller de Escritura: A Xentrificación Turística

Autor: Pablo Gómez Portas


Antoine é un adolescente duns dezaseis anos que se atopa aburrido durante os meses de verán, mesmo cando debe asistir ás clases de escritura de Olivia; unha escritora de prestixio que está a levar a cabo o taller de verán na vila de La Ciotat; vila situada no sur de Francia, portuaria na súa historia recente onde os asteleiros facían gala de enormes buques mercantes, guindastres e barcos pesqueiros nos que o son das gaivotas, a grande masa de traballadores e os fumes provintes das enormes montaxes no seu porto industrial alardeaban de riqueza, traballo,  pulso e dinamicidade . Na Ciotat , tamén se produce a gran reconversión naval e industrial dos anos oitenta e noventa e os grandes pesqueiros e a construción de buques mercantes perde certa importancia en troques do porto deportivo, onde os iates de grandes xeques e empresarios occidentais decoran o seu paseo marítimo. Nese contexto e nunha grave crise de valores e auxe da extrema dereita de Le-Pen en Francia, atópase Antoine, protagonista deste filme o cal  non atopa o rumbo da sua vida, como acontece con moitos adolescentes, os cales decidiron non continuar cos seus estudos, os cales caen como un grande peso indolente no aburrimento e sen saber que facer e os cales e as cales non atopan dinamismo e acción en vidas que transcorren cunha tranquilidade demoledoramente pacífica no estilo e rumbo de vida para un rapaz con inquedanzas pero sen o contido necesario para recoñecerse no mundo actual e participar así na sociedade actual coa reflexión e análise necesarias para unha persoa da sua idade. Antoine consume audiovisual bélico tanto en cinema como en videoxogos, na nosa xeración de audiovisual en activo , nese estado mental de experimentación virtual bélica recoñece as súas ambicións. Quere participar no exército francés e defender a nación que, para el,  está a ser atacada sistematicamente. Iso parécelle divertido, alonxao da sua rutina cotidiana. No taller de literatura, Olivia, móstrase preocupada polo seu fervente racismo e pola súa participación na recreación  narrativa en dito taller; alardeando de armas de gran calibre, asasinatos en iates en medio de luxo e confort, propostas literarias que manteñen a tensión entre os participantes, tamén adolescentes, máis abraiados e feridos polas impertinencias de Antoine que non respeta as ideas dos seus compañeiros que polas temáticas que pretende plasmar na novela en común que están a realizar os xóvenes estudantes do obradoiro. Neste clímax belicoso e no aburrimento dun verán tranquilo na  cidade portuaria francesa de La Ciotat;  Lauren Cantent, o director francés abre un total de tres temáticas troncais como son a xentrificación e o mudar do decoro das paisaxes en cidades masificadas polo turismo , o auxe da extrema dereita no caso francés e o asamblearísmo xuvenil, dunha maneira moi próxima a un dos seus filmes irmáns en canto a temática e movemento cinematográfico do cine francés na actualidade, ás  “120 pulsacines por minuto” de Robin Campillo, filme de temática fondamente realista e onde un grupo de xóvenes activistas e enfermos de sida reúnese en asembleas en protesta pola mala xestión do goberno francés en canto a facilitación do tratamento necesario.

taller_escrit_frontal_ok

Máis ímonos a centrar na turistificación , xa que é o tema de fondo do filme e ademáis actúa como axente de socialización, tamén na xentrificación turística que non so é un fenómeno de concentración e contradición turística o redor dos lugares máis emblemáticos dunha cidade, a xentrificación é un comportamento onde a única fin e a acumulación de experiencias lúdicas neses lugares o que comporta que a finalidade do turista choque frontalmente coa finalidade da vida cotiá dos residentes, e polo tanto  prodúcese a invasión da intimidade no seu territorio, de aí que en “ El mapa y el territorio” de Michael Houllebeq transmítase a mensaxe de esa perda de sentido lírico tanto a nivel patrimonial como gastronómico. Moitas das residencias habituais do casco histórico dunha cidade pasan de ser lugares de residencia a lugares de hospedaxe, as grandes compañías de aviación elixen cales son os destinos para que o número de clientes  medre en troques de que o prezo dos voos baixe, todo está reglado para que o mundo esté conectado en gran parte con fins turísticos. En “La prespectiva antropológica del turismo”  Douglas e Isherwood establecen exemplos a partir do viño e onde esta bebida de sustancia fondamente cultural aparece tamén coma outro gran exemplo en canto as visión diferenciadoras entre Brillat-Savarin, coñecido xurista francés dos tempos da revolución francesa e autor da “Filosofía del gusto” e o seu poeta coetaneo Charles Baudelaire, os cales diferenciaban o viño en dúas versións do mesmo. Así como Savarin consideraba o viño como “elemento nutricional” , Bauleraire pola sua banda afirmaba que era máis ben un xugo da “Memoria, esquezo, felicidade e da melancolía”, polo tanto diferenciamos o turista que valora o viño polo seu valor nutricional, diferenciando aromas e saboreandoo con certo regusto intranscendete e sustancialmente superficial, e por outra banda atopamos o poeta que é metáfora do residente o cal aporta a cuestión líquida pereiriana da vide coma na frase dun coñecido poeta que afirmaba aquilo de que “ as rúas do casco antigo son as viñas dos poetas”, en referencia a actividade da rutina dunha vila que se pode observar o fondo dun val, por exemplo,  e onde un tren ábrese paso entre os edificios que decoran a paisaxe , a fábrica bota fume e un señor rega as prantas da sua casa mentres de fondo escoitamos o barullo da praza de abastos. Este exemplo  explica o sentindo de pertenza a unha comunidade e que é deconstruido polo turista que se cadra queda engaiolado pola diferenciación de contexto no que vive máis debería tamén ser educado tanto nas costumes como no progreso dunha vila.

b41b201391dd94fd19594c183940eb1955dc1d67

Slavoj Žižek afirma que “ A fantasía deforma a mirada do turista, o cal, ademais non está preparado para ler os signos que contén o espazo que recorre e que foron construídos consensual ou antagónicamente polos residentes” polo tanto cabe afirmar que a xentrificación fai que en moitas ocasións as vilas perdan o seu valor histórico e dinámico e que moitas persoas residentes como Antoine, non se recoñezan nese mundo. Ademais o bombardeo sistemático nunha mente adolescente e sen táboas en canto as consideracións da civilización atopan o inimigo no inmigrante no lugar de reflexionar sobre o mudar dos tempos en favor do poder das multinacionais que repercuten na vida diaria das persoas en vilas masificadas. Olivia convida a o avó de Malika, de orixe arxelino o taller, a novela vai collendo forma o redor dun asasinato no porto deportivo e onde o avó da rapaza explícalle os asistentes o taller como tivo que emigrar do seu pais e como eran naqueles tempos os traballos nos asteleiros, as loitas obreiras e a vida que transcorría moitas veces moi lonxe da terra nas coñecidas travesías dos buques pesqueiros pola costa do sol e polo mediterráneo, Antoine mostra interese máis necesita participar, non so escoitar a historia do lugar no que reside, aquí Olivia mantén esa necesidade imperiosa de que os seus alumnos falen das súas experiencias, do que senten para así seguir compoñendo os escenarios da novela, a asemblea e os seus obxectivos estanse a consolidar, esta forma de relacionar os xoves debería ser ata terapéutica nas aulas do século XXI, os xoves deben participar na ordenación territorial das cidades para completar así o seu interese e pertenza a cidade que habitan , Olivia é a mestra que foi quen de darlle a voz suficiente os seus alumnos para que chegaran por eles mesmos a conclusión de que a cidade non ten outro centro maior que eles mesmos. Antoine vai a pasar a acción máis para saber o que vai a suceder neste contexto de numerosas inxerencias non vos vai a quedar máis remedio que ver vos mesmos este filme que se representa en absoluta actualidade.

De cando quixeron dar a Celso Emilio Ferreiro por morto

Porque os bulos que anuncian falsamente a morte de alguén famoso non pertencen só ao século XXI

Autor: Philip Jeffries


Pode parecer que certos conceptos como o de dar por morta a unha celebridade no mundo de Internet son cousas modernas e actuais que só a xente con moito tempo libre e o auxe das novas tecnoloxías, coa posibilidade de que calquera cousa inventada chegue a miles de persoas en apenas uns intres, podían propiciar, pero non; e a mellor proba disto o temos no caso do clásico escritor galego Celso Emilio Ferreiro.

Corría o ano 1970 e chegou a ser publicado no diario La Región, pero antes de chegar a este punto temos que situarnos un pouco en contexto.

Estamos no ano 1966 e Celso Emilio Ferreiro aínda está a vivir no noso país, pero a situación para el non é precisamente a mellor do mundo. Os seus negocios e a súa economía non pasan polo seu mellor momento, a raíz das presións que sofre coma consecuencia da súa participación na política clandestina de esquerdas. Non está de máis recordar que, xa no ano 37, nun dos permisos do exército que pasa na súa Celanova natal, é acusado por unha veciña de criticar nun bar o golpe de Estado que se estaba a producir e de falar positivamente da Unión Soviética, o que levará á súa detención e a unha condena a morte, que finalmente non se producirá a causa da intervención da súa familia, cos contactos suficientes para que isto non se leve a cabo, quedando todo en catro días e tres noites que pasa encerrado no mosteiro do municipio, algo que terá unha influencia decisiva na publicación, moitos anos despois, de Longa noite de pedra (1962).

Nesas andaba o escritor cando recibe unha oferta que habería de modificar por completo a súa vida: A Hermandad Gallega de Caracas ofrecíalle trasladarse a Venezuela para facerse cargo da Secretaría de Cultura da mesma. Vendo a situación na que se atopaba aquí, sendo o exilio case a súa única opción que tiña nese momento, acepta.

O principio no seu novo país de residencia non podería ser más interesante e movido para Celso. Alí encárgase de sacar adiante o periódico quincenal Irmandade, de dirixir o Cineclub da propia Hermandad Gallega, de redactar os contidos do programa radiofónico Sempre en Galicia e da dirección da Escuela Castelao. O punto álxido de todo isto chegará no ano 67, cando funda a Agrupación Nós, a través da cal pretende darlle á Hermandad unha orientación máis nacionalista. E nese momento, ao mesmo tempo, será cando comecen de novo os problemas para o escritor.

O motivo? Que dentro da propia organización existía una facción de ideoloxía fascista que, en consonancia co embaixador de España en Venezuela, tamén contrario, ao igual que estes membros, á labor cultural que Celso estaba a realizar, deciden frear a actividade do escritor a través da convocatoria dunhas eleccións cuns resultados de dubidosa legalidade nas que conseguen facerse coa dirección da Hermandad.

Será neste momento cando a persecución máis agresiva por parte destes agora directivos da organización comece.

O primeiro foi botarlle da sociedade, feito que acontece en xullo do 68, cando recibe unha mensaxe oficial na que se lle comunica a súa expulsión do grupo. O segundo, facer que a súa vida fose o máis inestable posible, conseguindo que pase por unha época realmente turbulenta, saltando continuamente dun traballo a outro, durando en todos moi pouco, a raíz das presións exercidas polos directivos da Hermandad.

O punto álxido deste acoso, que nunca chegou a derribo, pois no caben dúbidas de que o gañador absoluto desde “enfrontamento”, a base de tenacidade, foi Celso, produciuse cando ocorreu o que comentábamos ao principio, motivo destas liñas: A Hermandad comezou a difundir entre a prensa galega que o escritor morrera xunto ao seu fillo, Luis Ferreiro, feito que foi anunciado por La Región o 25 de marzo de 1970, dando lugar a unha das anécdotas máis peculiares e estrafalarias da historia da nosa literatura.

A historia podería quedar aí, de non ser porque Celso, coma é lóxico, decátase do acontecido e decide contestar cun marabilloso poema, Nota necrolóxica, pertencente ao libro Cemiterio privado (1973), aos que inventaron semellante noticia. A resposta non podería ser mellor:

Deron os abecedarios

a nova da túa morte,

meu vello can de palleiro,

meu vello can de palleiro,

abandonado da sorte.

Un poeta sin fortuna

morto de morte matada

mentres soñaba coa terra,

mentres soñaba coa terra,

malferida a malpocada.

A moura necroloxía

resultou ser unha trola

de xente anana e mezquiña,

de xente anana e mezquiña,

a quen o teu verbo esfola.

Xente á que debes decirlle

surrindo e sen acritude:

os mortos que vós matades,

os mortos que vós matades,

gozan de boa saúde.

Pode o corpo ser vencido,

pode o dereito ser torto,

mais o lume que alampea,

mais o lume que alampe,

xamais o veredes morto.

A morte real do escritor acontecería o 31 de agosto de 1979, e sería, para rabia de máis dun, que o quixo ver morto antes de tempo e coa mínimo repercusión posible, despedido por máis de dúas mil persoas, e con todos honores, nun acto á altura do escritor, reivindicando a unha das máis importantes figuras da cultura galega coma sempre o mereceu.