Archivo de la categoría: Literatura

o semáforo

Autora: Ariadna Covela

Fotografía: Andre Pérez Justo


Pasaron casi dous anos dende a primeira vez que crucei co seu sorriso e arte malabar nunha rúa do centro de Ourense. Case instintivamente evitaba o seu ollar, pois era tan tenro que mancaba, e mancaba moi adentro xa que traía a min lembranzas primitivas, infantiles, nostálxicas e de sentimento puro e duro. Inevitable .

Sen embargo, as máis das veces, cando unha é muller, i é desas mulleres que cantan, bailan, len e fan moita autocrítica o difícil sería non ter conta dos sentimentos engaiolados e deixalos fluír sen medo. Medo a que? Medo ao amor, que cando ronda tan perto como me ocorreu a min, unha foxe para non pasar de novo, o desamor, que tamén, as máis das veces, é un acto consecuente ao amorío desenfreado.

Xa dixen que o seu sorriso me esnaquizaba a alma, pero o que eu non sabía é que certo día, ía ocorrer un feito fortuito para dar ao tacto de dúas mans nocturnas un sentido trascendental e máxico. Irremediable.

Noite de novembro de 2017, zona Lagoas, bar de cultura e xente diversa. 23.50 horas. Así recomeza o encontro entre o trasno de ollos doces e esta artista que xa non sufre por amor. Eu.

Deambulo pola cidade, metade morta de frío, metade confusa na compañía dun bo amigo, deses que o tempo mantén perto a ratos, porque unha quérelle e compréndelle as miserias a partes iguais. Cando a empatía nolo permitía tomabamos un café, intercambiavamos verbas e algún poema. Decidimos recollernos nese local peculiar que atopamos no camiño esa noite.

Confundida e atraída polo ambiente universitario de boga en Ourense, baixo escadas e abro a porta…Ambiente lúgubre, rock e luz baixa. Imos logo!

Aínda non dera un paso e tiña un “boa noite” saíndo do peito cando alá na ala esquerda (sempre esquerda para cousas boas) do local, vislumbro unha melena atada en coleta e un xesto crítico e honesto. O trasno de ollos doces falaba animado cun posible técnico de sonido, cervexa en man, argumento que resolvín en centésimas de segundo pois moita xente desmontaba material do que parecía ter sido un concerto de xoves noite, tal noite, tal estrago.

Quixen dar volta, saír á porta e berrar: “¡eu non sufro por amor!” pero o meu acompañante xa estaba na barra a pedir lk. E debo dicir, que non sufro por amor fai xa tempo, porque evito darlle a oportunidade de se me coar polas veas. Experimentaba o amor dende outras pequenas perspectivas, ata esa noite. Irreversible.

Completamente virada na barra, evitando calquera contacto visual brindo co colega e dou un grolo…entón algo que ocorrera só uns días antes vénseme á cabeza.

Si, eu parara ao trasno de ollos doces, horas antes na rúa céntrica de Ourense, cun discurso improvisado, buscando certo contacto. “Oe disculpa…, como consegues sorrir todo o tempo cando o feedback da xente nesta cidade semella tan negativo?”…

O trasno acércase e sorrí…, “non é para tanto, aínda queda xente boa, e eu búscome a vida deste xeito”. Malabares e sorrisos, fórmula perfecta, penso eu, para atopar sustento e de paso, alguna princesa perdida, das que xa non sufren por amor. Se á formula lle sumas varios trucos interesantes é posible que saques Bingo.

Cando abre a luz do semáforo dos peatóns el desaparece, e eu continúo o meu camiño, ata a miña vivenda habitual, sitúada soamente uns metros despois desa luz verde intermitente, que cando abre, regala sorrisos e alguna mirada cómplice a un público poida que estático, e non sempre colaborativo coas artes de rúa. Sen embargo, converteuse nun acto de rebeldía e empatía, na que o trasno de ollos doces, atopaba ben seguro, paz e calma.

Reflexionei ata a porta da casa, sobre como as persoas, cun vidro por diante, (o do carro), podía visualizar trucos de mazas ou pelotas, segundo o día, e o humor do malabarista, que me falara de sorrisos gratuítos e desinteresados na procura dun mundo mellor.

Xente “vip” de Ourense nun Mercedes ou xente común nun Fiat Panda indistintamente, tiraba a testa fóra, cuns céntimos que sabían a despedida as máis das veces. Descubrino nese instante. A mirada do trasno falaba de experiencia vital, de recollemento, de árbores e de terras labradas, Tamén de escape e autocoñecemento. Falaba da posibilidade de sorrir e vivir o sorriso en clave de humor, falaba do tempo…e falaba de amor.

Xa case acabei o trago de lk, neste local no que parece que as miradas e as conversas converxen a un ritmo que eu descoñezo. Estou absorta. Teño medo. O meu interlocutor leva case 10 minutos nunha espec ie de monólogo sobre o “mal de altura” e o moito que lle afecta físicamente o cambio de clima. Está enfermo. Leva 10 anos enfermo, e precisa reafirmalo con frecuencia. Dime que precisa sentarse, que lle doen os ósos, polo que xiro e busco un lugar tranquilo, nin tan perto nin tan lonxe do malabarista que parecía ter desaparecido. Respirei tranquila. O amor non me visitará esta noite…Será noite de arte, de música e de dores partilladas. Incomprensible.

Nada mais lonxe da realidade, pois aínda non conseguira sentarme cando escoito un “ Oes! Ti eres a que me falou na rúa o outro día!!!”, obviamente cun gran e intenso sorriso por diante.

Non me sae a voz…, “son, son…”, sóltolle virando cara o meu acompañante que parecía desconcertado coa miña tosca actitude. O que él non sabía e que eu, perdo a calma polos sorrisos sinceros.

“Tomemos unha”, insiste o malabarista. “Veño acompañada”, digolle eu.

“Imos logo!”, solta o terceiro interlocutor, o home enfermo e desconcertado. Trago a tres, máis licor e máis empatía momentánea. Menudo panorama. Os tres na barra, eu no medio, sen poder soltar palabra, pero algo máis relaxada, coma de costume, observo e escoito. Eles falan do tempo.., dos Suaves,non sei moi ben de que, pois teño a mirada clavada nese sorriso máxico. Así foi como o chupito entre o malabarista e eu foise nun só grolo, Mentres o meu acompañante, saboreaba o licor e comeza a comprender a situación.

Eu fuxo aos servicios, deixandoos nunha pseudo-conversa que perdeu interés para min, pois estou tan inmensamente receptiva ao malabarista que quero saír correndo, pois xa vos expliquei, que eu, fai tempo que xa non sufro por amor. E non sufro porque non me expoño.

Recollo o meu bolso e acércome sixilosa a porta de saída. Cando case toco no pestillo, unha man furtiva toca na miña e agarra os meus dedos. Non me fixo falta virar, esa man tocaba sorrindo.

Aparteina e apreteina por igual. Saín, camiñei enbravecida, confundida. Aterrada. Camiñei moi apresa escoitando a voz ao lonxe xa na vereda do home enfermo: “ A onde vas???!!. Que che pasa?, estáse ben aquí…

Merda!, xusto nese intre ,eu, muller e artista, precisaba experimentar soidade. Soidade sonora. Paz vulnerada, sentimento de afogo, ataque de pánico.“Vou para o carro!” , berrolle… Eu marcho.

Os días sucesivos trascorreron cun sentimento interno de frustración. Baixaba ao semáforo cada dúas horas. Quería velo, buscábao pola cidade. Incluso cheguei ata o local lúgubre de luz baixa, coa idea de reencontralo. Non sucedeu. Pasaran case 4 días, estaba obsesionada. Parei e determineime. Podo sufrir por amor de novo? Si, hai seres que o merecen, e este era un deles. Inconfundible.

Voltamos a vernos cando o ano novo deixaba choiva suave e nostalxias varias esparexidas pola cidade de Ourense. Así comeza una historia de sorrisos e de medos, de caricias e de silenzos compartidos cun semáforo como celestino.

Que moderno! Amizade da boa sazonada con doses de amor clandestino. Hai neste mundo persoas con puzzles vitais que se cruzan coma se noutra vida xa se tiveran coñecido, Foi algo así o que deu saída a esta historia de verbas compartidas, de soños eternos e de mágoas enteiras. O tacto e a enerxía flúen sen saber moi ben cara a onde van. Ninguén espera demasiado do outro. É mellor así. Non se condiciona a liberdade nin a soidade persoal de cada quen. Só así podemos avanzar, retroceder ou decidir definitivamente parar.

Eu xa non sufro por amor, pero non podo evitar que o amor, despois de moito tempo, me atope a min. Impredecible

Taller de Escritura: A Xentrificación Turística

Autor: Pablo Gómez Portas


Antoine é un adolescente duns dezaseis anos que se atopa aburrido durante os meses de verán, mesmo cando debe asistir ás clases de escritura de Olivia; unha escritora de prestixio que está a levar a cabo o taller de verán na vila de La Ciotat; vila situada no sur de Francia, portuaria na súa historia recente onde os asteleiros facían gala de enormes buques mercantes, guindastres e barcos pesqueiros nos que o son das gaivotas, a grande masa de traballadores e os fumes provintes das enormes montaxes no seu porto industrial alardeaban de riqueza, traballo,  pulso e dinamicidade . Na Ciotat , tamén se produce a gran reconversión naval e industrial dos anos oitenta e noventa e os grandes pesqueiros e a construción de buques mercantes perde certa importancia en troques do porto deportivo, onde os iates de grandes xeques e empresarios occidentais decoran o seu paseo marítimo. Nese contexto e nunha grave crise de valores e auxe da extrema dereita de Le-Pen en Francia, atópase Antoine, protagonista deste filme o cal  non atopa o rumbo da sua vida, como acontece con moitos adolescentes, os cales decidiron non continuar cos seus estudos, os cales caen como un grande peso indolente no aburrimento e sen saber que facer e os cales e as cales non atopan dinamismo e acción en vidas que transcorren cunha tranquilidade demoledoramente pacífica no estilo e rumbo de vida para un rapaz con inquedanzas pero sen o contido necesario para recoñecerse no mundo actual e participar así na sociedade actual coa reflexión e análise necesarias para unha persoa da sua idade. Antoine consume audiovisual bélico tanto en cinema como en videoxogos, na nosa xeración de audiovisual en activo , nese estado mental de experimentación virtual bélica recoñece as súas ambicións. Quere participar no exército francés e defender a nación que, para el,  está a ser atacada sistematicamente. Iso parécelle divertido, alonxao da sua rutina cotidiana. No taller de literatura, Olivia, móstrase preocupada polo seu fervente racismo e pola súa participación na recreación  narrativa en dito taller; alardeando de armas de gran calibre, asasinatos en iates en medio de luxo e confort, propostas literarias que manteñen a tensión entre os participantes, tamén adolescentes, máis abraiados e feridos polas impertinencias de Antoine que non respeta as ideas dos seus compañeiros que polas temáticas que pretende plasmar na novela en común que están a realizar os xóvenes estudantes do obradoiro. Neste clímax belicoso e no aburrimento dun verán tranquilo na  cidade portuaria francesa de La Ciotat;  Lauren Cantent, o director francés abre un total de tres temáticas troncais como son a xentrificación e o mudar do decoro das paisaxes en cidades masificadas polo turismo , o auxe da extrema dereita no caso francés e o asamblearísmo xuvenil, dunha maneira moi próxima a un dos seus filmes irmáns en canto a temática e movemento cinematográfico do cine francés na actualidade, ás  “120 pulsacines por minuto” de Robin Campillo, filme de temática fondamente realista e onde un grupo de xóvenes activistas e enfermos de sida reúnese en asembleas en protesta pola mala xestión do goberno francés en canto a facilitación do tratamento necesario.

taller_escrit_frontal_ok

Máis ímonos a centrar na turistificación , xa que é o tema de fondo do filme e ademáis actúa como axente de socialización, tamén na xentrificación turística que non so é un fenómeno de concentración e contradición turística o redor dos lugares máis emblemáticos dunha cidade, a xentrificación é un comportamento onde a única fin e a acumulación de experiencias lúdicas neses lugares o que comporta que a finalidade do turista choque frontalmente coa finalidade da vida cotiá dos residentes, e polo tanto  prodúcese a invasión da intimidade no seu territorio, de aí que en “ El mapa y el territorio” de Michael Houllebeq transmítase a mensaxe de esa perda de sentido lírico tanto a nivel patrimonial como gastronómico. Moitas das residencias habituais do casco histórico dunha cidade pasan de ser lugares de residencia a lugares de hospedaxe, as grandes compañías de aviación elixen cales son os destinos para que o número de clientes  medre en troques de que o prezo dos voos baixe, todo está reglado para que o mundo esté conectado en gran parte con fins turísticos. En “La prespectiva antropológica del turismo”  Douglas e Isherwood establecen exemplos a partir do viño e onde esta bebida de sustancia fondamente cultural aparece tamén coma outro gran exemplo en canto as visión diferenciadoras entre Brillat-Savarin, coñecido xurista francés dos tempos da revolución francesa e autor da “Filosofía del gusto” e o seu poeta coetaneo Charles Baudelaire, os cales diferenciaban o viño en dúas versións do mesmo. Así como Savarin consideraba o viño como “elemento nutricional” , Bauleraire pola sua banda afirmaba que era máis ben un xugo da “Memoria, esquezo, felicidade e da melancolía”, polo tanto diferenciamos o turista que valora o viño polo seu valor nutricional, diferenciando aromas e saboreandoo con certo regusto intranscendete e sustancialmente superficial, e por outra banda atopamos o poeta que é metáfora do residente o cal aporta a cuestión líquida pereiriana da vide coma na frase dun coñecido poeta que afirmaba aquilo de que “ as rúas do casco antigo son as viñas dos poetas”, en referencia a actividade da rutina dunha vila que se pode observar o fondo dun val, por exemplo,  e onde un tren ábrese paso entre os edificios que decoran a paisaxe , a fábrica bota fume e un señor rega as prantas da sua casa mentres de fondo escoitamos o barullo da praza de abastos. Este exemplo  explica o sentindo de pertenza a unha comunidade e que é deconstruido polo turista que se cadra queda engaiolado pola diferenciación de contexto no que vive máis debería tamén ser educado tanto nas costumes como no progreso dunha vila.

b41b201391dd94fd19594c183940eb1955dc1d67

Slavoj Žižek afirma que “ A fantasía deforma a mirada do turista, o cal, ademais non está preparado para ler os signos que contén o espazo que recorre e que foron construídos consensual ou antagónicamente polos residentes” polo tanto cabe afirmar que a xentrificación fai que en moitas ocasións as vilas perdan o seu valor histórico e dinámico e que moitas persoas residentes como Antoine, non se recoñezan nese mundo. Ademais o bombardeo sistemático nunha mente adolescente e sen táboas en canto as consideracións da civilización atopan o inimigo no inmigrante no lugar de reflexionar sobre o mudar dos tempos en favor do poder das multinacionais que repercuten na vida diaria das persoas en vilas masificadas. Olivia convida a o avó de Malika, de orixe arxelino o taller, a novela vai collendo forma o redor dun asasinato no porto deportivo e onde o avó da rapaza explícalle os asistentes o taller como tivo que emigrar do seu pais e como eran naqueles tempos os traballos nos asteleiros, as loitas obreiras e a vida que transcorría moitas veces moi lonxe da terra nas coñecidas travesías dos buques pesqueiros pola costa do sol e polo mediterráneo, Antoine mostra interese máis necesita participar, non so escoitar a historia do lugar no que reside, aquí Olivia mantén esa necesidade imperiosa de que os seus alumnos falen das súas experiencias, do que senten para así seguir compoñendo os escenarios da novela, a asemblea e os seus obxectivos estanse a consolidar, esta forma de relacionar os xoves debería ser ata terapéutica nas aulas do século XXI, os xoves deben participar na ordenación territorial das cidades para completar así o seu interese e pertenza a cidade que habitan , Olivia é a mestra que foi quen de darlle a voz suficiente os seus alumnos para que chegaran por eles mesmos a conclusión de que a cidade non ten outro centro maior que eles mesmos. Antoine vai a pasar a acción máis para saber o que vai a suceder neste contexto de numerosas inxerencias non vos vai a quedar máis remedio que ver vos mesmos este filme que se representa en absoluta actualidade.