“A escola procede directamente da escritura”

Samuel Noah Kramer

Setembro é o mes de volver comezar, cando éramos nenos durante a segunda quincena de agosto o anuncio de certa tenda de roupa amargábanos os derradeiros días das vacacións con certa canción que dicía “volver a empezar otra vez”, o que nos lembraba que os día de lecer do verán chegaban a súa fin. O igual que os rapaces que neses días volven a escola en Orballo comezamos un novo curso que será moi importante polas novidades que traerá.

Para este meu primeiro artigo trala volta ao “choio” quérovos mostrar un texto moi especial, que fala da vida dun mozo que vai á escola, que lle da importancia a este estudante? Pois que viviu en Sumeria (no moderno Iraq) alá polo 2000 a.C., co que ten a honra de ser o primeiro escolar. Samuel Noah Kramer recompilou na súa obra A historia comeza en Sumer, historias da vida cotiá que aparecían narradas nas táboas de escritura cuneiforme, e entre elas atópase a “rutina” deste rapaz, veredes coma non se diferencia moito da vida dun estudante de hoxe en día:

-Onde fuches dende a túa máis tenra infancia?

-Fun á escola.

-Que fixeches na escola?

-Recitei a miña táboa, enchina de escritura, remateina;

despois indicáronme miña recitación, e, pola tarde,

indicáronme meu exercicio de escritura.

Ao rematar as clases fun á miña casa,

Entrei nela e atopei a meu pai que estaba sentado.

Falei co meu pai do meu exercicio de escritura,

despois reciteille a miña táboa,

e meu pai quedou moi contento…

Cando espertei, ao día seguinte,

pola mañá, moi cedo,

volvinme cara miña nai e díxenlle:

“Dáme meu almorzo, que teño que ir a escola”.

Miña nai deume dous boliños e púxenme en camiño.

Na escola o vixiante díxome:

“Por que chegaches tarde?”

Asustado e co corazón latexando,

fun ao encontro do meu mestre

e fíxenlle unha respectuosa reverencia.

Fagamos un pequeno alto na historia, xa que aquí Kramer deixa de narrar os feitos e explica que o coitado do mozo foi varias veces castigado por varios mestres ese día por mor de erguerse na clase sen permiso, charlar cos compañeiros e non facer correctamente as tarefas: “ A túa escritura non é satisfactoria”, dille o mestre. O castigo foi físico, parece ser que foron lategazos (non esquezamos na época na que se enmarca a historia). Tras ese día calamitoso o alumno pensou que debería convidar ó mestre a casa, polo que propúxollo a seu pai:

Ao que dixo o alumno,

 seu pai prestou atención.

Fixeron vir ao mestre da escola e,

cando houbo entrado na casa,

fixéronlle sentar nun sitio de honor.

O alumno serviulle e colmouno de atencións,

e de todo o que aprendera na arte de escribir sobre táboas

fixo ostentación perante seu pai.

Prosegue o autor contando que o pai ofreceulle viño o mestre e agasallouno: “ Vestiuno cun traxe novo e púxolle un anel nos dedos”. Parece ser que o mestre impresionado polo bo trato recibido na casa de seu pupilo e os coñecementos demostrados por este, queda moi satisfeito e pasa por alto o mal día que tivera, polo que o motiva a seguir traballando con estas verbas cas que rematamos:

Rapaz:

Posto que non desgabache miña palabra,

nin botáchela no esquecemento,

deséxoche que poidas alcanzar o pináculo da arte da escrita

e que podas alcanzalo plenamente…

Que poidas selo guía de teus irmáns

e o xefe de teus amigos;

que poidas conseguir o máis alto rango entre os escolares…

Cumpriche ben cas túas tarefas escolares,

e velaquí que transformácheste nun home de saber.

 

Redacción e tradución do texto: David Sabucedo Cardero

Para saber máis:

La historia empieza en Sumer, Samuel Noah Kramer, 1956.

“A furore normannorum libera nos Domine/ Da furia dos homes do norte libranos Señor.”

(Oración altomedieval)

Di a tradición nórdica que Odín é o deus dos camiños e patrón dos peregrinos, el mesmo recorre acotío os camiños do mundo na forma dun home vello de longas barbas brancas; vestido cun abrigo escuro, sombreiro vello e portando un caxato ou vara. Non sei se as peregrinacións de Odín  levaríano nalgunha ocasión a percorrer O Camiño dos camiños, aquel que leva a Compostela, pero dende logo seus fieis viñeron en numerosas ocasións a Galicia atraídos polas riquezas que posuía o santuario do Apóstolo. Inda a día de hoxe os terribles homes do norte desembarcan no noso país.

Na primeira fin de semana de agosto catro drakkars (embarcacións viquingas) chegan a ría de Arousa e intentan tomar terra na localidade de Catoira, onda o pé das vellas Torres do Oeste a poboación nativa tenta impedir o desembarco. Cando xa pasou máis dunha semana da Romaría Viquinga semella que non paga moito a pena falar deste feito, neste mundo onde a información ten que chegar ao público case ao momento de estar ocorrendo o suceso en si, mais neste caso para min non vale ese dito de “pasado o día pasou a romaría” xa que considero que a historia recreada nesta festa é de moito interese, e calquera día é bo para falar dela. Esta celebración, que xa leva case 60 anos celebrándose, recrea as numerosas campañas que cada verán os piratas normandos realizaban nos países cristiáns. De sobra son coñecidas as incursións que fixeron en Francia ou Inglaterra, series televisivas modernas coma Viquingos baséanse nas aventuras dos escandinavos naquelas terras, pero o certo é que Galicia foi un enclave de atracción para estes pobos que denominaban ao noso país coma Jacobsland (Terra de Santiago).

A primeira vez que os lordemanos (coma se coñecían aquí) chegaron a Galicia foi no 844, e volverían en cinco ocasións máis ao longo de dous séculos. A historia que se recrea en Catoira baséase na derradeira campaña dos escandinavos na nosa terra, que levou a cabo o caudillo Ulf “O Galego” (alcume que lle ven dado polas súas correrías en Galicia) no século XI. Este persoeiro esta dacabalo entre o mito e a realidade, parece ser que durante uns 40 anos pululou polas nosas costas dende que participara noutra incursión en 1015 baixo o mando de Olaf Haraldson, daquela fora saqueada toda a ribeira do Miño dende Tui a Ourense, e ámbalas dúas cidades foron arrasadas. Nos anos seguintes este Ulf, ao parecer, chegou a combater coma mercenario xuntos cos seus homes ao servizo dalgún conde galego que se rebelara contra o rei de León, mais non esta probado (inda que si é certo que naquela época os señores galaico-leoneses empregaron nalgunha ocasión os servizos de guerreiros viquingos). O caso é que “O Galego” en 1048 entrou cas súas naves pola ría de Arousa e saqueou a rexión. Para rematar con esta ameaza, xa que unha vez entrado na ría podíase remontar o Ulla ata Santiago, o bispo compostelán Cresconio reuniu un exército e enfrontouse ós homes do norte, ós que derrotou e expulsou. Unha vez que estes volveron as súas terras o prelado galego mandou construír unha fortaleza onda Catoira para defender a ría dos ataques destes piratas, O Castelo Honesti, que nos tempos modernos chamamos Torres do Oeste.

Parece ser que case mil anos despois daqueles feitos as oracións dos aterrados europeos daquel tempo foron escoitadas, xa que agora os viquingos volven a Arousa unha vez o ano, pero a súa sede de sangue e riqueza mudou pola de festa.

David Sabucedo Cardero

Para saber máis:

–Morales Romero, E. Los viquingos en España. Ed. Miraguano, Madrid, 2006.

-Badal Salvador, M.A. El señor de Lordemanos. Ed. De Librum Temens, Madrid, 2011. (Novela).