Archivo de la categoría: Artigos históricos

O somos gallegos o no nos entendemos

Se hai algo que caracterice ó pobo galego é o localismo exacerbado, o galego sempre quererá que a súa casa, aldea, vila ou cidade sexa mellor que a do veciño. Esta característica témola dende sempre e condicionou a nosa historia. No século XII o Códice Calixtino (célebre fai uns anos) xa sinala, cando fala das xentes de Galicia, que estes son litixiosos. George Borrows (ó que lle debo un artigo propio) na súa obra A Biblia en España fai mención do exaltado patriotismo local dos galegos nas súas visitas a Pontevedra, onde os veciños mostráronlle a xenreira que tiñan a Vigo e as súas xentes, e a Santiago, cidade da que di  “ten o sentimento localista máis forte de España”. Algúns historiadores sosteñen que este sentimento de orgullo pola “patria chica” foi unha das razóns que impediron o desenvolvemento dun sentimento nacional a gran escala en Galicia, como si ocorreu noutros territorios de España.

En Castela hai un refrán que di “O somos gallegos o no nos entendemos” (o cal empreguei para dar nome a este artigo), que ven a referirse a esta falta de unión entre entre os habitantes de Galicia. Este dito ven duns feitos ocorridos  moitos séculos atrás, e para algúns investigadores é o comezo da rivalidade norte-sur de Galicia, hoxe en día representada no eido futbolístico polo Celta e o Deportivo. A historia é a seguinte:

A comezos do século XV o rei de Castela (cuxo nome non ven o caso) quixo probala gloria da vitoria militar contra os infieis e declaroulle a guerra a Granada,  polo que chamou os seus exércitos. En Galicia foron chamados os tres tercios ordinarios, o de Santiago, comandado polo señor de Moscoso; o de Lugo-Mondoñedo, mandado polo señor de Quiroga; e o de Tui-Ourense, capitaneado polo señor de Soutomaior.

Sartego dun cabaleiro da casa de Soutomaior en Santo Domingo de Pontevedra
Sartego dun cabaleiro da casa de Soutomaior – Pontevedra.

Marchando os tercios dirección a Castela xuntáronse en Benavente o Moscoso e o Soutomaior, na reunión comezaron a discutir que tercio debía abrila marcha, defendendo ambos con tanta paixón o seu dereito e os da súa terra a ir diante que chegaron as mans, feito que derivou nunha batalla campal entre ámbolos dous tercios onde, segundo as fontes, pereceron mil almas de cada bando (hoxe en día podemos afirmar que o número de mortos é esaxerado).

Ruínas do castelo de Altamira, casa do Moscoso no concello de Brión
Ruínas do castelo de Altamira (Casa do Moscoso) – Brión.

Coñecidos os feitos, os señores locais e algúns cabaleiros galegos acudiron a intentar por paz entre os dous caudillos, o final tras moita discusión botaron a sortes quen iría por diante a auténtica guerra, sorríndolle a fortuna a Moscoso e os da Terra de Santiago. Estes feitos non quedaron sen castigo, o chegar a Valladolid o rei ordeou o detención dos dous nobres e deulle o mando dos tercios a outros capitáns, continuando as milicias de Galicia o seu camiño a guerra contra o musulmán.

Para a posteridade quedarían as verbas dun cabaleiro galego que véndose no imposible que resultaba por de acordo aos capitáns enfrontados exclamou: “Somos galegos e non nos entendemos”.

 

David Sabucedo Cardero

II República

Manifestación-de-la-República

14 de abril de 1931, amence en España un movemento que cos seus primeiros raios de luz intentaría que a cultura neste país prosperara.

Todo isto podémolo observar no intento de creación de 27.000 escolas para a educación dos nenos ou das coñecidas “Misións Pedagóxicas”, que mostraban a cultura a moita xente analfabeta en modo de recitarios de poesía ou bibliotecas ambulantes.

Non só niso, as obras españolas iluminarían a época. García Lorca converteríase en referente no teatro, mentres que a poesía viríanos mostrada, entre outros, por Luís Cernuda ou Rafael Alberti. Pero se nalgo nos fixo especial ben foi na liberdade dos pobos dentro do estado español, que se tornaría en signos de identidade das comunidades do País Vasco, Cataluña e Galiza; que conseguirían ter estatuto propio nas dúas primeiras e a proposta firme no terceiro caso. A cultura Galega tería moita importancia debido aos autores que resaltarían como Castelao ou Otero Pedrayo entre moitos outros.

Todos estes intentos se verían frustados polo solpor que viría da man do levantamento golpista do 18 de xullo de 1936. Cinco anos. Cinco anos bastaron para que unha sociedade sumida no analfabetismo comezara a ter a súa propia luz, para que o interese pola cultura e o arte tiveran un apoio maior, etc. O que non coñecemos é o que houbera pasado se este réxime durara máis tempo, soamente podemos imaxinalo ou soñalo, e mentres o facemos, saúde.

Daniel Luís Otero