Nestas datas nas que semella que nos atopamos xa de volta da gran festividade do San Martiño, sen apenas tempo e folgos para recuperarnos do Samaín, Halloween, Bwin ou a terminación «in» ca que se queira denominar a festividade do 1 de novembro, existen motivos para xentes máis concretas tamén de celebración, e en concreto, falamos dun 40 aniversario, o que se cumpre por estas datas aproximadamente da edición do disco «Galicia. Miña nai dos dous mares.» O autor de tal Lp, casualmente tamén ven de celebrar, ou é de supor que así o fixo, o seu setenta e catro aniversario.

A cuestión de porque debería suscitar interese este artigo, ven derivado do contexto político e social no que se enmarca, e a polémica que levantou tamén é digna de mención. Atopámonos no ocaso do ano 1976, tal que agora nos atopamos no do 2016, por lóxica do mencionado arriba. Lembremos que aínda o PCE non estaba legalizado e nos cárceres podiamos atopar xente relacionada coa política. De feito, uns meses antes, no Coliseo da Coruña, realizárase un concerto de Benedicto e Bibiano relacionado coa solicitude de excarceración de Santiago Álvarez, personalidade recoñecida no ámbito galego de esquerdas, inserido no PCE.

A presentación do disco da discordia tivo lugar no Hostal dos Reis Católicos en Santiago de Compostela, contando coa presencia do sobriño de Ramón Cabanillas, que por aquel entón formaba parte do goberno de Suárez. Quizais este punto, foi o que fixo saltar faíscas no ámbito do Movemento Popular da Canción Galega, considerando que contaba co apoio do goberno a edición do mesmo, mentres as súas cancións sufriran a censura. Pero tan só quizais.

Os medios da época fixéronse eco das protestas que tiveron lugar naquel místico entorno, e que se repetiron nalgún outro, como puido ser en Vigo, no cal ata parece ser que se produciu o lanzamento de ovos cara o artista. O que se agocha detrás destes ataques, ó meu humilde parecer, semella ser quizais un algo de marketing. O ataque realizado e o escrito que en teoría firmaron contra a edición do disco 33 supostos artistas galegos, tivo repercusión a nivel nacional. A resposta de Juan Pardo non tardou moito en chegar, e comentaba cousas tan racionais e de sentido común como “ o primeiro que me gustaría saber é o nome e apelidos dos 33 asinantes da carta,” ou “se ós 33 asinantes da carta lles preocupase a difusión do galego e da obra de Cabanillas, estarían contentos de que o meu disco non tivese problemas coa censura.”

Hai que ter en conta un pequeno detalle tamén nesta historia. Aqueles que falaban dunha especie de intrusismo no ámbito galego por parte do artista, non debían ser moi conscientes de que xa a finais dos sesenta traballara algún tema illado en galego. Pouca cousa, pero foi algo paulatino, coa transición necesaria para alguén que confesaba, naqueles tempos, non ser coñecedor do idioma e carecer da valentía para manter unha certa continuidade na nosa lingua. Por outra banda, malamente a censura podería dicir nada do disco, cando en maio dese mesmo ano se lle dedicaba as letras galegas ó “Poeta da Raza,” podendo adquirir facilmente os seus poemarios, cousa que admitiu descubrir tarde o propio Juan. En canto á cuestión de politizarse nun ambiente máis propicio a meterse en política, tamén deixaba claro que o feito de musicar eses poemas non implicaba, pola súa parte, unha idea de asociarse a movemento contestatario algún. Algunha vez diría moitos anos despois, que non era o seu falar de política (incluso anos despois do “xuntos máis fortes…”).

A marxe disto, o disco en si, artística e tecnicamente falando é realmente bo, e isto é algo que co paso do tempo, tamén foron recoñecendo algúns dos que daquelas o criticaban. Que dúbida cabe de que o paso do tempo amaina moitos sentimentos. Aparte de ser un vinilo moi traballado musicalmente falando, tamén o deseño e maquetación do mesmo ten a súa grandilocuencia, pois foi deseñado polo pintor lucense Tino Grandío, quen, triste e precipitadamente morrería ó ano seguinte. O señor Pardo estaba orgulloso de colaboracións tan especiais como esa, e en parte as críticas tamén lle doeron por toda a xente implicada na realización do Lp.

Aparte de todas estas consideracións, habería que ter en conta tamén que os anos 70 foron, para o artista que nos ocupa, anos de experimentación e de intentar a busca dun estilo no que estivera cómodo. De feito, uns meses antes, neste mesmo ano 1976 publicaría o que, para quen escribe, é unha auténtica xoia, tanto polo estilo que traballa como pola “ricura” das melodías. Aquel disco levaba por nome Calypso Joe, e non lle podería vir máis ó pelo o nome. Os ritmos que se traballaban eran totalmente antillanos, e bebían de estilos varios comentados na época, coma o reggae ou o calypso, e, novamente ó meu entender auditivo, un estilo do que non se falou nos medios, pero que ten unha impronta moi marcada no tema “Adiós Jamaica,” e é tal que o Nyabinghi, no que a percusión toma unha importancia de relevancia maior que a que ten xa de por si en calquera estilo.

Desta maneira, podemos dicir, que fai corenta anos o tempo era propicio para facer e vender discos. Ningún destes dous en concreto tivo unhas vendas esaxeradas para o que era a época, pero sen dúbida, canto non daría calquera dos grupos de hoxe por vender aínda que fose a décima parte. Canto non darían tamén os periodistas musicais, servirse de polémicas como a que se contou no artigo, para reflotar unha profesión que parece afundirse a pasos axigantados. Unha mágoa o que nos toca vivir musicalmente falando. O “Lúa chea” foi o último disco de Juan Pardo, e data do 2003. Ó sacar o cd, por debaixo podíase ler: “Gracias por comprar esta música e apoiar ós artistas, compositores, músicos e outras persoas que o crearon e fixérono posible.” Sergio Dalma, un ano antes, no Festival do Viña, lanzaba unha mensaxe en contra da piratería, que seguramente algúns dilucidaron como absurdo, xa que coa piratería só se danaba a grandes compañías. Hoxe, uns cantos anos despois, vemos o resultado. Sírvase entón o artigo, en frío, para facer unha reflexión de todo un pouco…

David Conde Seoane