Revista de cultura e sociedade

Autor: Paulo Vila

“O reformismo é umha maneira que a burguesía têm de enganar aos obreiros, que seguirám sendo escravos assalariados, pese a algumhas melhoras isoladas, enquanto subsista o domínio do capital.
Quando a burguesia liberal concede reformas com umha mao, sempre as retira com a outra, reduce-as a nada ou utiliza-as para subjugar os obreiros, para dividi-los em grupos, para eternizar a escravidom asalariada dos trabalhadores. Por isso o reformismo, aínda que seja sinceio, transforma-se num instrumento da burguesia para corromper os operários e reduzí-los a impotência. A experiência de todos os países monstra que os obreiros saírom burlados sempre que se confiárom aos reformistas”.

V. Lenine. Marxismo e reformismo, 1913.

A certeira análise sobre o reformismo do revolucionário russo e principal referente da luita operária, segue atualmente completamente vigente. É primordial para compreender o papel que cumpre esta corrente como ferramenta da burguesia, altamente funcional para adormecer o povo trabalhador e eliminar toda consciência de classe.

A crise pola que atravessa o reformismo, tanto na Galiza como no resto do Estado espanhol, demonstra a ineficácia de estas forças políticas para defender os interesses da classe trabalhadora e lograr tombar o atual regime postfranquista do 78.

A irrupçom da “nova política” no paronama político do Estado espanhol, com o apoio dos meios de des-infomaçom burgueses, gerou un falso ilusionismo eleitoral entre as massas. Podemos, a nova força política que ia “tomar o céu por assalto”, predicava que se ganhava as eleiçons, lograria mudanças importantes para a classe trabalhadora perante a situaçom que padece polas políticas neoliberais implementadas polos partidos do regime (PP e PSOE), com a fraudulenta palavra de ordem de “democratizar” as instituiçons burguesas.

A renúncia ao seu programa eleitoral, apoio às organizaçons do imperialismo (UE e a NATO), o lavado de face ao PSOE ou o ambíguo discurso perante a agressom imperialista que sofre a Venezuela bolivariana neste últimos días, nom deixam lugar a dúvidas.

Como mui bem apontava o líder da revoluçom bolchevique, Lenine, o reformismo e a socialdemocracia som mui úteis para a burguesia à hora de embaucar o movimento operário. A nova socialdemocracia espanhola conseguiu desmobilizar a populaçom agredida polas políticas ultraliberais, afastá-la da luita nas ruas.

Estas forças abducidas polo eleitoralismo e o parlamentarismo, legimitam ao Estado com o falaz relato de que a única vía possível é a de ganhar as eleiçons burguesas. Assim poderiam-se atingir “mornas” reformas. Objetivos que nom suponhem nenhum tipo de perigo nem para os interesses da oligarquía, nem para o seu Estado.

A confrontaçom entre os dous principais impulsores de Podemos, Pablo Iglesias e Iñigo Errejón, após a rutura consumada no II congresso em Vistalegre, junto as recentes deserçons de destacados membros da organizaçom, demonstram a fragilidade e a falta de coessom da formaçom a volta de um programa político de classe.

A direçom de Podemos, encabeçada por meros oportunistas, foi-se afastando dos objetivos iniciais e da maioria da populaçom que afirmam defender, até converter-se noutro partido mais do regime. Nom aspiram a mais que a ser um partido chave para cogovernar com o PSOE.

As disputas internas entre o seus líderes, o fracasso eleitoral na Andaluzia, e os privilégios atingidos polas suas élites nas instituçons, geram confusom e malestar entre a classe trabalhadora que considerou a nova socialdemocracia umha alternativa real de transformaçom.

A desilusom promovida pola incompetência das forças socialdemocratas só beneficia os setores mais reacionários. Esta frustaçom pode provocar que umha parte significativa da populaçom remate nas maos da ultradereita. Os fracassos do reformismo beneficiam ao fascismo sem complexos que pouco a pouco vai ocupando cada vez mais espaços.

Na Galiza, acontece algo mui semelhante com as liortas internas entre o diferentes setores pequeno-burgueses no seio de “En Marea”.

As frentes interclassistas, essa mistura de organizaçons carentes de umha linha anticapitalista e de classe, articuladas num espaço comum, meramente institucional para confrontar o PP, e nom ao Estado e ao sistema capitalista, som umha auténtica farsa. Essa aglutinaçom de forças todo tipo, chauvinistas espanholas,

socialdemocratas, trotskistas, centristas, autonomistas galegas…etc, nom som ferramenta algumha para organizar a luita e construir umha alternativa aos problemas que sofre classe trabalhadora galega.

Nada podemos esperar de organizaçons carentes de vontade para acumular forças visada a luitar pola rutura do regime postfranquista espanhol.

En Marea, igual que o reformismo autótone do BNG, só pretende ocupar espaço institucional insistindo em que é possível mudar o sistema sem confrontaçom e sem mobilizaçom popular. Estas duas alternativas de «esquerda» nom passam de ser mais que meras maquinárias eleitorais.

A saída nom a vamos encontrar nas instituiçons do inimigo. A alternativa à perda permanente de direitos e liberdades, nom se acha em urnas, nem em movimentos interclassistas e pacifistas, incapaces de quebrar com o atual quadro constitucional do regime de 78.

A principal tarefa e repto da nossa classe segue sendo a necessidade de reconfigurar a esquerda revolucionária e patriótica galega sob a fórmula da Unidade Popular.

Do contrário, perante a claudicaçom da esquerda domesticada, seguirám criando-se as condiçons para o auge e avance do fascismo como já acontece tanto no Estado espanhol coma no resto da Europa, e por tanto para mais derrotas, plasmadas na perda de direitos e liberdades.

Autor: Xosé Ramón Pousa

Hai persoas que, aínda sendo cegas, teñen unha clarividente visión de futuro. E o caso de Valentín Lamas Carvajal, un ourensán que devolveu ao idioma galego a condición de lingua apropiada non só para as relacións persoais senón para a comunicación escrita. En 1876, nun país onde o 95 por cento da poboación utilizaba unha lingua proscrita, cuns índices de analfabetismo tremendos, e unha poboación rural dominante, Lamas Carvajal co seu “Tio Marcos da Portela”, fixo do primeiro xornal en galego un auténtico “best seller” que triunfaba en todas as feiras do país, imprimindo ata 4.000 exemplares, e prolongando por máis de 12 anos o seu éxito.

“O Tio Marcos”, un labrego con chispa, personaxe extraído do Padre Sarmiento, era unha publicación popular, dirixida a eses sectores maioritarios na Galicia do século XIX, sen acceso a unha cultura non xa de elites, senón básica. Un xornal que conectaba perfectamente coas súas preocupacións como campesiños, sintonizaba cos seus intereses, e utilizaba a sátira máis descarnada e a parodia como elementos de rebeldía contra o caciquismo e, principalmente, na figura encarnada por Bugallal, nunha sociedade esmagada por un centralismo terrible. Sempre había un paisano que o mercase e ilustrase aos demáis coa seu lectura pública.

O salto de Valentín Lamas Carvajal cara unha publicación periódica en galego e de tal éxito, hai 150 anos, sorpréndenos hoxe mesmo. Nunha sociedade como a galega que superou boa parte dos seus problemas de atraso secular, pero que non é quen de dar o paso definitivo para a dignificación do idioma propio. Aínda hoxe carecemos dunha estrutura de medios e de publicacións impresas en galego con calado suficiente.

Aparte da súa labor poética, a experiencia xornalística de Lamas comezara anos atrás coa publicación da revista “La Aurora de Galicia”, coa súa implicación no semanario “El Heraldo Gallego” e posteriormente en el “Eco de Orense”. Seguro que este coñecemento interno dos medios, para un home que tiña mesmo que ditar os seus artigos -case sempre a un dos seus fillos que o formateaba para a imprenta-, serviu de preparación para o seu gran proxecto pioneiro da prensa galega. Estamos ante un ser comprometido co país, dotado dunha excelente visión como xornalista, que utiliza a súa facilidade versificadora e o seu sentido do humor para conectar cun público ávido de que, por fin, alguén lle de a razón, recolla os seus sentimentos e os reforce a través da letra impresa, na mesma lingua que eles falan e que poucas veces se materializa na escrita.

De Lamas Carvajal sorpréndenme moitas cousas. El utiliza a técnica xornalística da entrevista: preguntas cortas seguidas dunha resposta, para formular todo tipo de problemas e situacións coas que se atopa un labrego do século XIX, gobiado polas rendas, endebedado cos usureiros, abocado a unha vida imposible ou mesmo á emigración incerta cara América. Preguntas simples e respostas frescas que, coma os versos de Rosalía, quedaban nas mentes campesiñas e eran reproducidas unha e outra vez.

Como punto forte do seu proxecto xornalístico, Lamas introduce a peza por entregas, como acontecía nas mellores publicacións da época coa literatura de cordel, publicando como un cadernillo do “Tío Marcos da Portela” o “Catecismo do Labrego”, o primeiro éxito da literatura galega que coincide co momento de maior expansión do periódico. Novamente, Lamas Carvajal innova, utilizando con respecto e admiración a máis pura técnica eclesiástica da repetición de conceptos directos e fáciles de entender, como no Catecismo católico, de tanto calado popular. Iso si, dándolle unha dimensión civil, a un novo credo social que, como os dez mandamentos, habían de chegar con forza a unha Galicia irredenta.

Hoxe, na Galicia do século XXI, aínda temos que desprendernos de moitos prexuízos e aprender daquel cego ourensán de tan longa visión, aprendendo da súa humildade, da capacidade de conexión cos máis desaxidos, para dunha vez rematar un proxecto que 150 anos despois aínda está moi lonxe de ser realidade: Unha Galicia con medios propios e en idioma galego. Toda unha lección a de Lamas Carvajal.