O XORNALISMO DE LAMAS CARVAJAL

Autor: Xosé Ramón Pousa


Hai persoas que, aínda sendo cegas, teñen unha clarividente visión de futuro. E o caso de Valentín Lamas Carvajal, un ourensán que devolveu ao idioma galego a condición de lingua apropiada non só para as relacións persoais senón para a comunicación escrita. En 1876, nun país onde o 95 por cento da poboación utilizaba unha lingua proscrita, cuns índices de analfabetismo tremendos, e unha poboación rural dominante, Lamas Carvajal co seu “Tio Marcos da Portela”, fixo do primeiro xornal en galego un auténtico “best seller” que triunfaba en todas as feiras do país, imprimindo ata 4.000 exemplares, e prolongando por máis de 12 anos o seu éxito.

“O Tio Marcos”, un labrego con chispa, personaxe extraído do Padre Sarmiento, era unha publicación popular, dirixida a eses sectores maioritarios na Galicia do século XIX, sen acceso a unha cultura non xa de elites, senón básica. Un xornal que conectaba perfectamente coas súas preocupacións como campesiños, sintonizaba cos seus intereses, e utilizaba a sátira máis descarnada e a parodia como elementos de rebeldía contra o caciquismo e, principalmente, na figura encarnada por Bugallal, nunha sociedade esmagada por un centralismo terrible. Sempre había un paisano que o mercase e ilustrase aos demáis coa seu lectura pública.

O salto de Valentín Lamas Carvajal cara unha publicación periódica en galego e de tal éxito, hai 150 anos, sorpréndenos hoxe mesmo. Nunha sociedade como a galega que superou boa parte dos seus problemas de atraso secular, pero que non é quen de dar o paso definitivo para a dignificación do idioma propio. Aínda hoxe carecemos dunha estrutura de medios e de publicacións impresas en galego con calado suficiente.

Aparte da súa labor poética, a experiencia xornalística de Lamas comezara anos atrás coa publicación da revista “La Aurora de Galicia”, coa súa implicación no semanario “El Heraldo Gallego” e posteriormente en el “Eco de Orense”. Seguro que este coñecemento interno dos medios, para un home que tiña mesmo que ditar os seus artigos -case sempre a un dos seus fillos que o formateaba para a imprenta-, serviu de preparación para o seu gran proxecto pioneiro da prensa galega. Estamos ante un ser comprometido co país, dotado dunha excelente visión como xornalista, que utiliza a súa facilidade versificadora e o seu sentido do humor para conectar cun público ávido de que, por fin, alguén lle de a razón, recolla os seus sentimentos e os reforce a través da letra impresa, na mesma lingua que eles falan e que poucas veces se materializa na escrita.

De Lamas Carvajal sorpréndenme moitas cousas. El utiliza a técnica xornalística da entrevista: preguntas cortas seguidas dunha resposta, para formular todo tipo de problemas e situacións coas que se atopa un labrego do século XIX, gobiado polas rendas, endebedado cos usureiros, abocado a unha vida imposible ou mesmo á emigración incerta cara América. Preguntas simples e respostas frescas que, coma os versos de Rosalía, quedaban nas mentes campesiñas e eran reproducidas unha e outra vez.

Como punto forte do seu proxecto xornalístico, Lamas introduce a peza por entregas, como acontecía nas mellores publicacións da época coa literatura de cordel, publicando como un cadernillo do “Tío Marcos da Portela” o “Catecismo do Labrego”, o primeiro éxito da literatura galega que coincide co momento de maior expansión do periódico. Novamente, Lamas Carvajal innova, utilizando con respecto e admiración a máis pura técnica eclesiástica da repetición de conceptos directos e fáciles de entender, como no Catecismo católico, de tanto calado popular. Iso si, dándolle unha dimensión civil, a un novo credo social que, como os dez mandamentos, habían de chegar con forza a unha Galicia irredenta.

Hoxe, na Galicia do século XXI, aínda temos que desprendernos de moitos prexuízos e aprender daquel cego ourensán de tan longa visión, aprendendo da súa humildade, da capacidade de conexión cos máis desaxidos, para dunha vez rematar un proxecto que 150 anos despois aínda está moi lonxe de ser realidade: Unha Galicia con medios propios e en idioma galego. Toda unha lección a de Lamas Carvajal.

Concentración da selección galega nunha fin de semana de descanso para a liga

A segunda volta comeza de novo o próximo sábado nove de febreiro, mentres, a selección galega concéntrase de cara ao mundial que terá lugar este ano

Autor: Roberto Nespereira Pereira


Aproveitamos a xornada de descanso para centrar a nosa atención na selección galega e facer un pouco de retrospectiva. A concentración desta fin de semana é produto dunha andanza que comezou no 2012, cando o Campo de Narón foi testemuña do primeiro encontro entre Galicia e Bretaña, do que saíamos vitoriosos.

Seleción Galega Fútbol Gaélico

Ambas equipas volveríanse ver a cara o ano seguinte no Festival Intercéltico de Lorient (agosto de 2013). Desta vez a selección perdía, máis a experiencia non podía ter sido máis produtiva e aínda que durante 2014 non se concretou ningún partido no estranxeiro, a AGFG organizou dúas xornadas de fútbol gaélico nas que entraba xa en escea a selección feminina. Foi neste ano cando se desenvolveu o proxecto da Liga Galega

Este ano, o 2014, foi crucial para o desenvolvemento da Liga Galega no que Jerry Holmes ten un papel moi importante. Este irlandés chegou a Galicia para desenvolver un proxecto Erasmus centrado no deporte, en concreto, no fútbol gaélico. Grazas a súa axuda hoxe o gaélico é unha realidade na nosa terra. Deíxovos esta entrevista por se queredes coñecelo máis de preto.

Durante 2015 a selección tivo a oportunidade de participar nos primerios World Games que organizaba a GAA (Gaelic Athletic Association) en Abu Dabi, e en 2016 repetíamos participación nos Xogos mundiais en Irlanda con motivo do centenario deste deporte.

A selección tomou un merecido descanso en 2017, aínda que este ano non ficaría esquecido, xa que foi testemuña dun encontro amigable entre a selección galega e francesa que se convertiría no primeiro partido de fútbol gaélico retransmitido en televisión fora de terras Irlandesas. Podedes rememorar este acontecemento neste artigo que publicamos aquí na revista Orballo.

Sen dúbida a data máis salientable ata o momento chegou o ano pasado, cando a selección feminina resultou vencedora do campionato europeo. En bo lugar quedaba tamén o equipo masculino que acadaba o título de subcampión.

No horizonte cercano atópanse os próximos GAA World Games que terán lugar en Dublín e congregará a equipas de todo o mundo. Sen tempo para tomar folgos entramos no 2019, unha tempada decisiva para a consolidación dun deporte cuxa historia se remonta ao século XIX. Para rematar, deixámosvos con este divertido vídeo que explica as orixes do Fútbol Gaélico como movemento de resistencia.

A competición volve esta fin de semana, así que tendes unha cita en puntos de toda a xeografía galega. En canto ao equipo da cidade, o Auriense, xoga fora o sábado en Lalín (feminino) e o domingo en Pontevedra (masculino).

Ata a semana que ven.