Artigos | Revista de cultura e sociedade

Chega o Nadal. Esa data tan sinalada na que todos e todas volvemos a ser nenos e nenas. Voltamos a ter ilusión, a crer en Papá Noel e nos Reis Magos. Esa ilusión que pasado o 6 de Xaneiro desvanece das nosas vidas coma se nada houbese pasado.

E é así. E ano tras ano, repetimos aquela frase de “Como me gustaría volver ser nena/o!”. Porque estas datas son fermosas para os máis pequechos da casa. Todo cheo de luz e de cor, de agasallos e de cánticos que fan que sexa realmente máxico para eles e elas.

arbol-navidad-pinas — O Nadal enche de ilusión os máis cativos da casa.

Mais… como tornaron os tempos! Se botamos unha ollada cara atrás, e non me refiro a 20 ou 30 anos atrás, senón, retroceder a vista 70 u 80 anos. Á época na que os nosos avós e avoas eran cativiños. Daquelas os Nadais eran ben diferentes.

Para as persoas cristiás, o día de Nadal é unha data sinalada, pois celébrase o día do nacemento de Xesús, fillo de Deus, o referente dos e das crentes. Esa era a idea orixinal da celebración de tan sinalado día. Nembargantes, esa idea de festividade foi mudando co tempo e foise perdendo ese simbolismo.

xmas-coke-59-swscan08634 — Papá Noel nun coñecido anuncio.

Nos tempos modernos e a través dunha coñecida marca de refrescos introduciuse na nosa cultura a figura de Papá Noel, aínda que ben é certo que nalgunhas zonas do noso país, como en Quiroga, Trives ou Os Ancares, xa existía unha figura similar a esta personaxe vermella: O Apalpador, que tiña como encomenda palpar as barrigas dos cativos e cativas para saber se foron ben alimentados durante o ano. De non ser así, deixáballes unha presa de castañas ou eventualmente algún agasallo para desexarlles un ano cheo de fartura e saúde.

Agora os nenos e as nenas, chegado o día de Nadal xa non celebran o nacemento de Xesús, agora celebran a chegada de Papá Noel e os miles e miles de agasallos que lle deixou baixo a árbore ou nos calcetíns.

Atrás quedaron os cantos das panxoliñas de porta en porta e ir ben vestidiños á misa de Nadal e adorar ao neno Xesús. Agora toca desfrutar desa boneca que, anda soa! Ou dese coche que da piruetas no aire cun ou, o máis moderno, esa tablet para cativos e cativas que non saben nin escribir!!

Pasan os días da festividade de Nadal e xa estamos agardando a que cheguen as súas Maxestades os Reis Magos que traen con eles agasallos a tutiplén. Os xoguetes de Nadal van quedando nunha esquina. Igual que quedaron as bromas do día 28 de decembro, o día dos Santos Inocentes. Esa data na que antigamente e con moito humor facíanse verdadeiras trasnadas uns aos outros; ás veces algo crueles, pero sempre tomadas con humor e alegría. Era o día propio!!

Con cara de ilusión e incertidume, os nenos e as nenas miran como pasan nun máxico desfiles aquelas personaxes que pola noite deixarán en cada casa de cada cativo/a os relagiños que lles pediron. Esa mirada ilusionante segue sendo a mesma que os nosos avós e as nosas avoas tiñan cando cantaban os Cantos De Reis nas casas veciñas para que lle desen algo de aguinaldo que por norma xeral soía ser en especies: Lambetadas, viño, chourizos, etc… e cos que logo se xuntaban todos e todas facendo unha festa. E a mañá seguinte, cando alguén lles preguntaba: “Neno/a, que che trouxeron os Reis Magos?”, contestaban de xeito resignado e natural: “un anaquiño de carbón”. Pois a miseria e a pobreza eran moitas.

2013010313121983138 — Cabalgata de Reis da Coruña.

Sexa como fór, estas datas seguen tendo algo máxico, no que valores esquecidos durante o resto do ano xorden en cada luz, en cada vela prendida, en cada cara dun cativo e dunha cativa. As tradicións mudan, pero a maxia segue estando viva.

Bo Nadal a todas aquelas persoas que por estas datas desexarían voltar a ser cativos/as e saber desfrutar destas datas sen ningún prexuízo. A todos/as vós …. Feliz regreso á Maxia!!!!

Autora: Laura González Borrajo

Imaxe Principal: Jesús Regal (Faro de Vigo)

“Se estiveramos en Roma, teríamos cola ata o auditorio” comenteille a miña acompañante na visita ao Claustro de San Francisco en Ourense, un edificio de grande beleza artística prácticamente no corazón da cidade. A nosa sorpresa comeza no intre de subir os primeiros escalóns para acceder ao mesmo.

Para pornos un pouco en tesitura, comentaremos un pouco de que estamos falando: O Convento de San Francisco constrúese no século XIV, a pesares de ser unha orde que predica a pobreza, o edificio non carece duns detalles e dunha beleza moi grande para os amantes deste tipo de lugares; unha xoia do románico-gótico de grandes dimensión que conta cun claustro moi detallado, columnas dobres e capiteis decorados, onde nos podemos atopar dende figuras vexetais ata batallas de homes con criaturas míticas ou dragóns; ademais contaba con varios pisos e dependencias que facían que os que alí habitaran tiveran dabondo para vivir dunha forma normal. Os estudosos afirman da existencia dun lavatorium, lugar para limpar corpo e alma antes de recibir a palabra.

Ao longo dos séculos este edificio xa contou con diversas obras e modificacións, ata que chegado o tempo das desamortizacións o claustro convértese en lugar de acuartelamento dos militares, que xa dan noticias do seu estado de ruína pedindo pola súa restauración.

Logo de que as funcións militares de este edificio se viran rematadas, e dando outro salto no tempo, chegamos aos tempos actuais (e que cen anos tampouco son tantos), cando visitando o lugar, nos atopamos que o estado do edificio non mellorou moito.

Para comezar dicir que a entrada principal está cortada ao público, polo que temos a obrigación de acceder por un lateral, ao lado do albergue de peregrinos, nunha zona na que cun cartel ben sinalizado nos fai a invitación oficial, feitas as presentacións oficiais, permitirase a entrada ao claustro, unicamente, e dicimos unicamente porque é o unico lugar ao que se terá acceso; o resto? Todo en obras, a maioría do lugar carece de cuberta deixando que os elementos actúen sobre a pedra e o resto de materiais que poidan existir, obviamente as fiestras carecen de nada máis que o oco onde se supoñen que habería algo noutro tempo, e o que podería ser unha viaxe a través do tempo nun convento secular transfórmase nunha vista de andamios e cubertas a medio colocar.

Todo isto pode resultar vantaxoso pensarán os lectores do presente texto, se non fóra porque no ano 2012 xa se destinaron nada menos que 177.000€ para a rehabilitación deste edificio. Aínda así, parece que hai boas noticias, no mes de setembro de este ano Xunta e Concello firmaron un convenio para a musealización do lugar facendo un edificio de tres plantas e cunha inversión de 1.5 millóns de euros, obras que comezarían entre este ano e o 2017, mentres tanto, agardemos.

Autor: Daniel Luis Otero