A revolución dos cravos

A finais de 2010, sucedéronse unha serie de manifestacións en Portugal, debido a crise actual, xa que todavía perdura, e ten pinta de que nos fará compaña durante moito tempo. Eu atopábame en Lisboa facendo un Erasmus, e a cor das rúas trasformábase por completo neses días concretos. O feito de ver tanta xente, facendo corro a redor de calqueira expresión artística que se montaba con motivo da greve, era en certa maneira atraínte para os meus sentidos, e sempre me animaba co meu compañeiro de aventuras Noel, a quedarme no sitio, aínda que a ruta estivese prefixada. Vivíamos en calma, saboreando todos os actos que se presentaban ante nós, e disfrutabamos aprendendo e mollándonos da cultura lusa, xa que, chover chovía bastante por alí.

Nun deses actos, lembro que había unha rapaza loira, moi guapa por certo, e que estaba a cantar cancións que alí se engloban no fenómeno coñecido cómo canción de intervención. Todavía me pareceu que posuía unha beleza maior, máis radicada no que ven sendo o seu interior, cando a escoitei cantar. Facíao transmitindo unha sensibilidade e unha maxia que son difíciles de definir con palabras. Cantaba moitas que non coñecía, amén de míticas cómo a do Che Guevara ou algunha peza de José Afonso. Nese intre, pensei o que puido ser aquel mesmo espazo, que non lembro ben agora onde era, trinta e tantos anos atrás, cando o exército se botou á rúa, e con el miles de xentes de diversas profesións.

O 25 de abril é unha data sinalada no calendario portugués, xa que significou unha idea de cambio e progreso nun contexto económico moi similar ao que teñen hoxe, ao que tiñan cando eu cursaba alí os meus estudos, e ao que tamén temos aquí, dende logo, porque a historia dos dous países peninsulares sempre foi moi parella.

Naquel tempo, no que non estaban tan distantes as revoltas do 68, onde París se establece cómo referencia cultural para occidente, e que era un dos focos de exilio para os portugueses, unha idea clara xurdíu no estamento militar. Os dogmatismos significaban o freo de man dun coche que mete a primeira e pretende arrancar, polo que estes foron desbotados e, mediante unha toma non violenta das rúas, resumindo moito, conseguiron establecer un cambio na percepción dun órgano tan inmovilista e piramidal coma o exército. Cabe dicir cómo anécdota, de feito, que ata se lles permitiu aos soldados deixar medrar os seus cabelos, algo moi asociado a movementos progresistas.

Un dos artífices de tal feito, foi Otelo Saraiba de Carvalho, quen escolleu precisamente o que despois sería o “Himno Oficial” (Grândola, Vila Morena) da Revolución dos Cravos, que significaría a chispa de inicio de todo o que aconteceu, e que agora, a 41 anos vista, parece que foi simplemente un soño, xa que, curiosamente por feitos acontecidos naquel día, anos despois sería encarcelado o propio Otelo, por ser asociado a movementos comunistas de corte maoísta/terrorista. Por outra banda, esta claro que hoxe non son presa do salazarismo, máis sí o son dos mercados internacionais e da supranación europea.

Só nos queda dicir, polo tanto, que oxalá se volva dar o caso de que unha Celeste Caeiro se volva presentar no Rossio, onde eu pasei tantísismas horas cando vivín en Lisboa, e un soldado a carón do seu tanque lle volva pedir un pitillo, para que esta no seu lugar lle dea un cravo, que será colocada no canón, para que os únicos disparos que cuspa, sexan aqueles que van directos ao corazón, pero que non matan, senon que evocan o ideal dunha vida de cor de rosa.

David Conde Seoane

Día do libro.

O 23 de abril é un día significativo para o mundo literario. O camiño percorrido polas letras ao longo da historia ten moita chicha, e no eido daquelas que se escribían en galego, a cousa foi aínda un tanto máis rocambolesca se cadra, xa que, a parte de loitar, en ocasións, cunha temática que non gozaba de afecto polos poderosos, encadear as palabras desa maneira, éralles cousa de gusto. Así vivimos épocas coñecidas por todos, caso dos séculos escuros ou, máis recentemente, o franquismo. Só hai que ver cómo funcionaba a toponimia, que prefería denominar algúns territorios coma “Puenteareas”, “Carballino”, ou “Regueirofozado”, en lugar de botarlle valor e falar de “Puentearenas”, “Roblecito”, ou, bueno, este último sí que foi respetado, pero porque a traducción sería algo tan estrambótico coma “Arroyorrevuelto.” A ver quen tiña valor de decir que vivía en tal lugar.

O 23 de abril sóese decir que é o día mundial do libro, xa que coincidiu co pasamento de autores coma Shakespeare ou Cervantes, dos que aínda por riba, casualidades das datas nas que se escribe este artigo, cumpren 400 anos de mortos, algo que ningún vivo pode chegar a contar no seu haber. O que nunca se fai, é o engadido de que tamén é o día internacional dos dereitos de autor, algo que é digno de reivindicar, sobre todo nos tempos que corren, nos que semella que iso da propiedade intelectual é unha cousa que non existe, ou non debera existir, pero que ao final só serve para reivindicar intelectuais de épocas que temos tan presentes coma o ano 1616, por exemplo. Isto vese moito no eido musical, no que os músicos colgan todo o seu traballo na rede, pero os aplausos da gran maioría os levan aqueles a quen lle tiñas que comprar un disco para escoitalos, e así os rapaces seguen a reivindicar figuras tan actuais coma os Beatles, por exemplo.

O 23 de abril é ese día no que a literatura ocupa as rúas, nas cales se colocan os postos ambulantes típicos das feiras, para amosar o producto que normalmente está á venda nas librerías/copisterías/papelerías que se poden atopar en calquera vila ou cidade. Tamén é o día máis factible para que as cámaras pillen “in fraganti” a alguén, ó estilo Mario Conde, en plan: “¡Oh! Me pillais aquí leyendo esta maravillosa obra legendaria de los Tres cerditos…” En realidade a obra non debía ser esa a que estaba a ler,  nin tampouco o dixo, pero o de aparentar que non sabía que chegaba a cámara onda el, foi así, ou polo menos eu así creín velo.

O 23 de abril é, en definitva, algo sobre o que quixen escribir, que, coma sempre, a idea era enfocalo dunha maneira totalmente diferente a cómo finalmente quedou, mais ahí radica a maxia da escritura que, cómo ben dicía un autor pola música, “se desvía e desvaría cada día en función do seu momento.” Que a literatura vos acompañe este, e todos os días que están por vir.

David Conde Seoane